| | 232 views

WHO iyo Wasaaradda Caafimaadka Soomaaliya oo wada qabtay tababar ku saabsan maareynta nafaqo-xumida.

Muqdisho, Soomaaliya-Hay’adda Caafimaadka Adduunka (WHO), oo kaashaneysa Wasaaradda Caafimaadka ee Dowladda Federaalka Soomaaliya, ayaa maanta Muqdisho ku soo gabagabeyneysa 5-maalmood oo tababar ah oo loogu talagalay dadka nafaqo-xumada ba’an ku haya dhibaatooyinka caafimaad.

Laba iyo labaatan shaqaale caafimaad oo ka kooban 12 xarumo dejinta nafaqeynta ee Soomaaliya ayaa ka qayb qaatay koorsada tababarka, taas oo loogu talagalay hagaajinta tayada adeegyada xarumaha xasilinta nafaqada iyo dhimista heerka dhimashada dhimashada taas oo ka dhalatey maamul xumada xaaladaha nafaqo-xumada ba’an.

Koorsada tababarka waxaa ku jira macluumaad ku saabsan hababka sida diyaarinta caanaha lagu daweeyo (F75 iyo F100) iyaga oo isticmaalaya maaddooyinka deegaanka laga heli karo haddii ay dhacdo saamiyo F75 iyo F100. Ka qaybgalayaasha waxaa sidoo kale loo tababarey maareynta daacuunka ee carruurta nafaqo-xumada ba’an ku haya sida waafaqsan tilmaamaha WHO iyo talooyinka farsamada.

“In ka badan 1.4 milyan oo carruur Soomaaliyeed ah ayaa weli ku sugan halis nafaqo-xumo ba’an,” ayuu yiri Dr Ghulam Popal, oo ah Wakiilka WHO ee Soomaaliya. “WHO waxay sii wadi doontaa taageeridda Wasaaradda Caafimaadka ee Federaalka iyada oo la adeegsanayo tababaro iyo talo farsamo oo looga baahan yahay in ay dhisto awoodda caafimaadka qaranka ayna u suurtagasho in ay maamulaan xaaladaha nafaqo-xumada kala duwan ee dhibaatooyinka caafimaad,” ayuu raaciyay.

Xaaladda nafaqo-xumada ba’an ee ka jirta 2014 ilaa 2017 waxay ka tarjumaysaa xaalad nafaqo oo ba’an oo ka jirta xaaladda nafaqada ee dadweynaha. Dhibaatada abaarta hadda jirta ayaa kor u kacday boqolkiiba 12% sannadka 2014 ilaa 17.4% ee sannadka 2017. Sida laga soo xigtay Oktoobar sannadkan, 388,000 oo xaaladood oo carruur ah oo qaba nafaqo-xumo ba’an ayaa la soo sheegay, halka 87 000 lagu helay oo leh nafaqo darro ba’an. Marka loo eego qiyaasta nafaqada, tirooyinku waxay u badan tahay inay kordhaan wax ka badan seddex jeer muddodar ahaan 2018.

Tan iyo Sebtembar 2017, WHO waxa ay 2 tababar ku qaadatay koorsooyin tababarayaal ah iyo 2 koorsooyin tababareed oo ku saabsan maareynta nafaqo-xumada ba’an ee haysta dhibaatooyin caafimaad oo ah 75 ka qaybgalayaasha oo ka kala yimid qaybo kala duwan oo Soomaaliya ah. Koorsooyinka tababarku waxa ay qayb ka ahaayeen barnaamijka ay WHO ka samaysay, iyada oo lala kaashanayo hay’adaha caafimaadka ee deegaanka iyo kooxda nafaqada, si ay uga jawaabaan dhibaatada abaarta iyo dhisida awoodda Wasaaradda Caafimaadka nafaqada si loo ballaariyo barnaamijka tababarka iyada oo la isticmaalayo fududeeyayaasha qaranka.

Si loo ilaaliyo adeegyadeeda caafimaad iyo hawlaha gurmadka degdegga ah ee dhammaan qaybaha Soomaaliya, WHO waxay u baahan doontaa inay buuxiso farqiga maalgalinta ee $ 5 milyan oo doolarka Maraykanka ah illaa bilawgii sanadka 2018. Illaa iyo hadda, WHO waxay awoodday inay taageerto caafimaadka koowaad Barnaamijka jawaab-celinta ee Soomaaliya iyada oo loo marayo tabarucaad badan oo ka timid Dowladda Federaalka ee Jarmalka, Dawladda Japan, Isbahaysiga Caalamiga ah ee Tallaalada iyo Tallaalidda, Barnaamijka Dhibaatada Caalamiga ah ee Shucaacda, Sanduuqa Dhexe ee Gargaarka Degdega ah ee Qaramada Midoobey, iyo Waaxda Horumarinta Caalamiga ah ee Dawladda Boqortooyada Ingiriiska.

Sultany Aultal
Sarkaalka Xiriirka ee WHO
sultanya@who.int



Taaj Expess